Monday, April 21, 2025

Toot fom Paapst Fransiscus: Sayn letste opjektiif un te xtraal fon sayn nookhomer

Te khërper optimist . Toot fom Paapst Fransiscus: Sayn letste opjektiif un te xtraal fon sayn nookhomer fon Maïssane F. • 1 xtun • 3 minute leese tsayt Te Paapst Fransiscus is hayt, moynts, 21april, 2025, mit 88 yoer kextorep, hot te Vaticano aan kesaat. Kardinaal Kevin Farrell hot kesaat tas “te Pixof fon Roma, Fransiscus, is tsurik ins haus fom Fater kang.” Letste puplixe ausxtëlung Er waar te eyerxte net-europeyixe paapst un te eyerxte jesuita woo uf em troon fon Pheeter kehokt hot. Er is im yoer 2013 kesuucht kep un hot sayn pontifikaat mit sayn aanxtrëngung fer ti xwachste, fer ti ekolookii un fer te interrelichioose tialook keformt. Sii is kextorep en taach noo tëm sayn letste puplitseyert pesuuch in te Oostre Seechne, am suntaach, 20april, 2025, wii eyer sich ferxwakert hot un hot sayn solemne “Urbi et Orbi” seechne fom sentral balkon fon te St. Italienixe wortsel un een familye mit wortsel in Arkëntiine . Jorge Mario Bergoglio is uf te welt khom am 17.12.1936 in Buenos Aires, soon fon en italieenixe inwanerer. Sayn eltre, Mario José Bergoglio un Regina María Sivori, hon in te yoore 1920 ti Itaalya ferloer un sin noo Arkëntiine kang fer ti ekonoomixe xwiirichkheete fon sayn lant aus rayse. Ti tswaay kulture hon ti wisioon fom futur fom Paapst xtarek influëntsiert, woo ti europeyix tratitsioon mit te Latiin Amëërikaanix Itentiteet fermixt hot. Een yung woo fon entxënt liip markiirt is . Bevor er uf em relichieese weech aan kefang hot, hot Jorge Mario Bergoglio en insiënt mit kemach woo sayn leewe ënere khënt. Wii se yunge waare, Jorge un Amalia, een yung meetche fon te xtat Flores, fon Buenos Aires, hate xpiirunge fer eene te anere. Wii se tswixe tseen un tswansich yoer alt waar, hot Jorge Mario Bergoglio sayn hant fer ti hayrat ferlangt. Tee hot tëne een pilt fon een haus mit roote dak un wayse mauere ketsaycht un hot aus keleet tas tas weyer tëne sayn tsukhunft haus wën se sich hayrate teete. Amalia sayn eltere hon sich xtarek keeche tiise froyntxaft kextëlt. Entxënt, saat te yunge Jorge Mario Bergoglio, woo fer Amalia kesaat hot: “Wën ich tich net ferhayrate, wëre ich en priister wëre.” Te Paapst Fransiscus is toot . Een rees woo mit proope un xwiirichkheete kemacht kep is . Bevor er priister kep waar, hot Jorge Mario Bergoglio sich intereseyert in kemixt un hot sokaar in en Laboratório kexaft. Erst noo een tiif erleepnis woo eyer een tiif relichieese ruufe kexpiirt hot, hot eyer ëntxlist in te seminaar rin keen. Er is im yoerkang 1958 in ti Sociedade de Jesus (Jesuítas) aan khom un is im yoerkang 1969 als priister orkaniseyert kep. Sayn ekklesiastix karyer waar ketsaycht kep weche sayn konstant soriche fer ti aarme. Als Arcebispo fon Buenos Aires, hot eyer sich auskexproch weche sayn teemuutichkheet un aanxtrëngung fer ti marxinaale krupe, soo wayt wii eyer te puplixe transport foer kexlaa hot wii ti ofitsial vehikele. Een xwester hot sich kewanert un hot sich ketanke kemacht iwer sayn pruuter . Wii Jorge Mario Bergoglio in 2013 als Paapst kenënt kep waar, hot sayn xwëster Maria Elena Bergoglio tee momënt mit kroos emotsioon erleept. Wii se ti ëntxlus aan kesaat hot, hot se aan kefang se prile un hot erkhënt tas se ketënkt hot: “Arme man”, wii se sich foer kextelt hot ti xwiirich aarwayt woo sayn pruuter in Roma waarte teet. “Was fer een xrek, was fer emotsioone”, saat se foer sayn haus in Ituzaingo, een xtat fon Buenos Aires. Opwool se imer ketënkt hot tas sayn pruuter mee un mee ferantwortung in te khëriche uf nëme teet, hot se erkhënt: "Ich hon nii ketënkt tas eyer Paapst wëre teet." En Paapst woo ticht pay te klaawe is un woo mit sayn wortsel ferpun is . Te Paapst Fransiscus waar te eyerxte Pontiif fon te Amëërika un te eyerxte Jesuíta woo tas Amt kehal hot. Troy tsu sayn weyerte, hot eyer sayn eenfach leepe kehal un hot wayter ti importans fon teemuutichkheet un ticht pay te klaape pekhant kemacht. Sayn aanxtrëngung fer ti familye, ti populaare tratitsioone un ti sosiaal kerechtichkheet sin ales ti karakteristike woo sayn populariteet un influëns uf te kans welt erkhëne. Te Paapst Fransiscus sayn rees waar markiert kep mit persoonliche erleepnise ​​un korajoose ëntxluse. Fon sayn entxënungs liip pis sayn relichieese aanxtrëngung fer sayn familye wortsel, yeete xrit hot keholef te man se forme woo “een pexeet fon mitlayt un mënxlichkheet” ferklaycht hot. Was mer wise un was mer nët wise iwer sayn nookhomer . Te protses fon te Paapst Fransiscus sayn nookhomer raus suuche tuut klaych aanfange. Te konkrës, woo fer kardinaale uner 80 yoer reserwiirt kept, woo ti recht hot fer se xpreche, fangt aan 15 taache am friite. Ti kardinaale woo in te Sixtinixe Kapel samer khom sin, tuun en kehaymnis xtel hale. Fer kesuucht wëre, mus een kanditaat een kwalifitsiirt tswaay tritel meyerheet kriin. Bis yets kept es khee fayerlichkheet un ti xprooch wërt sich aanxtrënge uf ti tsukhunft fon te khëriche im kontekst fon kroose sosiaale, xeopolitixe un kaystliche ausfiire.