Monday, April 21, 2025
Maliu o Pope Falanisisi: Lona toe faaali mai ma le ata o lona sui
Le Tino Optimist
Maliu o Pope Falanisisi: Lona toe faaali mai ma le ata o lona sui
saunia e Maïssane F. • 1 itula • 3 minute le taimi faitau
Na maliu Pope Falanisisi i le aso, Aso Gafua, Aperila 21, 2025, i le 88 o ona tausaga, na faalauiloa ai e le Vatikana. Fai mai Katinale Kevin Farrell “ua toe foi atu le Epikopo o Roma o Francis i le maota o le Tama.”
Fa'aaliga fa'alaua'itele mulimuli
O ia o le uluai pope e le o ni Europa ma le uluai Jesuit na afio i le nofoalii o Peteru. Na filifilia o ia i le 2013 ma faʻatulagaina lona pontificate ma lana tautinoga i le vaivai, i le siʻosiʻomaga ma talanoaga faʻalelotu. O lona maliu na tupu i le tasi aso ina ua mavae lona toe faaali atu i luma o tagata lautele i le Faamanuiaga o le Eseta i le Aso Sa, Aperila 20, 2025, ina ua foliga vaivai o ia ma tuuina atu lana faamanuiaga mamalu “Urbi et Orbi” mai le faapaologa tutotonu o le St. Peter's Basilica.
O a'a Italia ma se aiga e iai a'a i Atenitina
Jorge Mario Bergoglio na fanau ia Tesema 17, 1936 i Buenos Aires, le atalii o tagata malaga mai Italia. O ona matua, o Mario José Bergoglio ma Regina María Sivori, na tuua Italia i le 1920s ma sosola i Atenitina e sosola ese mai faigata tau tamaoaiga o lo latou atunuu. O lenei aganuu lua na matua aʻafia ai le vaʻaiga o le Pope i le lumanaʻi, faʻafefiloi tu ma aga a Europa ma Latina Amerika faʻasinomaga.
O se talavou ua faailogaina i le alofa le fiafia
A o leʻi alu atu i le ala faalotu, na oo iā Jorge Mario Bergoglio se mea na tupu na ono suia ai lona olaga. A o talavou, o Jorge ma Amalia, o se teineitiiti mai le itumalo o Flores i Buenos Aires, sa i ai ni lagona o le tasi i le isi. Ina ua i le va o le sefulu ma le sefululua ona tausaga, na talosaga atu ai Jorge Mario Bergoglio mo lona lima e faaipoipo. Sa ia faaali atu ia te ia se ata tusi o se fale e mumu lona taualuga ma puipui papae ma faamatala atu o le a avea lenei ma o latou aiga i le lumanai pe a la faaipoipo. Na matuā tetee matua o Amalia i lea mafutaga. Ona o le lē fiafia, na faapea atu ai le talavou o Jorge Mario Bergoglio na faapea atu iā Amalia: “Afai ou te lē faaipoipo iā te oe, o le a avea aʻu ma ositaulaga.”
Pope Falanisisi ua maliu
O se malaga ua faailogaina i tofotofoga ma faaiuga faigata
A o leʻi avea ma ositaulaga, sa fiafia Jorge Mario Bergoglio i le kemisi ma sa galue foʻi i se fale suesue. Ina ua mavae se aafiaga loloto na ia lagonaina ai se valaauga loloto faalelotu na ia filifili ai e ulufale i le seminare. Na auai o ia i le Sosaiete a Iesu (le Jesuits) i le 1958 ma sa faauuina o ia o se ositaulaga i le 1969.
O lana galuega faale-ekalesia sa iloga lona manatu mamafa i tagata matitiva. I le avea ai ma Akiepikopo o Buenos Aires, sa iloga o ia i lona lotomaualalo ma lana tautinoga i vaega faʻatauvaʻa, e oʻo lava i le agai i luma e sili atu i felauaiga lautele nai lo taavale aloaia.
Na siitia se tuafafine ma popole i lona tuagane
Ina ua filifilia Jorge Mario Bergoglio Pope i le 2013, o lona tuafafine o Maria Elena Bergoglio na oo i lenei taimi ma se lagona sili. Ina ua ia faailoa atu le filifiliga, sa maligi ona loimata ma taʻutino mai sa ia manatu, “Mativa,” a o ia vaai faalemafaufau i le galuega faigata o loo faatalitali mai i lona tuagane i Roma. “Oka se faateʻia, oka se lagona,” o lana tala lea i luma o lona fale i Ituzaingo, o se taulaga o Buenos Aires. E ui lava sa ia manatu i taimi uma o le a tauaveina e lona tuagane le tele o tiute tauave i le Ekalesia, ae sa ia tautino mai: "Ou te leʻi mafaufauina o le a avea o ia ma Pope."
O se Pope e latalata i le au faatuatua ma fesootai i ona a'a
O Pope Falanisisi o le uluai pone mai Amerika ma o le Jesuit muamua na umia lenei tofi. I le faamaoni i ona tulaga faatauaina, sa ia faatumauina lona olaga faigofie ma faaauau pea ona faamamafaina le taua o le lotomaualalo ma le vavalalata i le au faatuatua. O lona pipii atu i le aiga, tu masani lauiloa, ma le amiotonu lautele o uiga uma ia e faʻamatalaina ai lona taʻutaʻua ma faatosinaga i le lalolagi atoa.
O le faigamalaga a Pope Falanisisi na iloga i aafiaga patino ma faaiuga lototoa. Mai lona alofa le fiafia e oo atu i lana tautinoga faalelotu i aa o lona aiga, o laasaga uma na fesoasoani e fausia ai le tagata o le na faatinoina “se savali o le agaalofa ma le tagata.”
O mea tatou te iloa ma mea tatou te le iloa e uiga i lona sui
O le a vave ona amata le faagasologa o le filifilia o le sui o Pope Francis. O le fono, lea e fa'aagaga mo katinale i lalo o le 80 tausaga le matutua e agava'a e palota, o le a amata i le 15 aso i le vave. O le a faia se palota faalilolilo a le au katinale o loʻo potopoto i le Sistine Chapel. Ina ia filifilia, e tatau i se sui faatu ona ausia le lua vaetolu o le vaega toatele. E oo mai i le taimi nei, e leai se mea e fiafia i ai ua tulai mai ma o felafolafoaiga o le a taulai atu i le lumanai o le Ekalesia i le tulaga o luitau tetele agafesootai, geopolitical ma faaleagaga.