Friday, March 25, 2022
Oros dakhi "agshilt" - Putin uls ornyg khomsdoltoi ediin zasag ruu khötölj baina
ДЭЛХИЙ
Орос дахь "агшилт" - Путин улс орныг хомсдолтой эдийн засаг руу хөтөлж байна
Томас Майер - 11 цагийн өмнө
1970-аад оноос хойш "стагфляци" гэсэн нэр томъёо олдсон инфляцийн өсөлттэй сул эдийн засгийн одон нь Коронагийн хямралын үеэр аль хэдийн бий болсон. Шинэ мөнгө гаргах замаар санхүүжүүлсэн нийт эрэлтийн төсвийн дэмжлэг хязгаарлагдмал нийлүүлэлттэй таарч, хэрэглээний үнийг өсгөсөн.
Украины дайн Европ дахь "стагфляцийн" түлхэцийг дахин эрчимжүүлэв. Харьцуулбал, Орост "агшилт" гэж нэрлэж болох илүү гайхалтай хөгжил гарах магадлалтай.
1973 онд Йом Киппурын дайн ба үүнтэй холбоотой Арабын орнуудын газрын тосны хориг нь нефтийн үнийн тэсрэлтийг үүсгэсэн. Хэрэглээний үнийн өсөлт нь цалингийн өсөлтөд хүргэсэн бөгөөд энэ нь үнэ өсөхөд хүргэсэн.
Хэрэв төв банкууд мөнгөний нийлүүлэлтийг асар их хэмжээгээр нэмэгдүүлэхийг зөвшөөрөөгүй бол арван жилийн хугацаанд үнэ-цалин-үнийн спираль үүсэх боломжгүй байх байсан. Өнөөдөр ч гэсэн өргөн хэрэглээний барааны үнэ өсөхөд хүргэж байна. АНУ-д цалин аль хэдийн нэмэгдэж байгаа бөгөөд удахгүй Европын стандартын цалин нэмэгдэх болно.
1970-аад оны нэгэн адил мөнгөний бодлого боловсруулагчид мөнгөний хэт өсөлтийг үл тоомсорлодог. 2015 оноос хойш евро бүсийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ) 20 хувиар өссөн бол Европын Төв Банкны (ECB) тооцдог байсан М3 мөнгөний нийлүүлэлт 45 хувиар өссөн байна.
Орост ч гэсэн эдийн засаг нь мөнгөөр дүүрэн байна
Хэрэв зөрүүг хуримтлуулахгүй эсвэл бодит ДНБ тэр хэмжээгээр өсөхгүй бол илүүдэл мөнгө инфляцийг удаан хугацаанд өндөр байлгах болно. Гэвч саяхан хийсэн хэвлэлийн бага хурал дээр ECB-ийн ерөнхийлөгч Кристин Лагард мөнгөний нийлүүлэлтийн хөгжлийн талаар юу ч хэлээгүй бөгөөд хэн ч үүнийг хүсээгүй.
Орост ч гэсэн эдийн засаг нь мөнгөөр дүүрэн байна. Бодит ДНБ 2015 оноос хойш арай ядан өссөн бол нэрлэсэн ДНБ өндөр инфляцийн улмаас 59 хувиар өссөн. Мөнгөний нийлүүлэлт 135 хувиар өссөн учраас мөнгөний хэт өсөлт евро бүсийнхээс ч өндөр байна.
Төр нэлээд хэмнэлттэй байсан ч бусад улс орнуудад төлөх нэхэмжлэл, ялангуяа хувийн өрхүүдэд олгосон зээлийн өсөлт мөнгө бий болгоход нөлөөлсөн. Үүний эсрэгээр, гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгө, хөрөнгө оруулалтын компанийн банкны хадгаламж асар их өссөн.
Хориг арга хэмжээний улмаас дотоодын үйлдвэрлэл хумигдаж, импортын олон барааг санал болгохоо больсон. Хүчтэй буурсан нийлүүлэлт нь их хэмжээний мөнгөн хуримтлалаас үүдэлтэй эрэлт хэрэгцээг хангадаг. Үүний үр дүнд инфляци огцом өсөх магадлалтай.
Инфляци нь эдийн засгийн хувьд сул дорой хүмүүсийг цохиж, төрийн мөнгө, эцэст нь төрд итгэх итгэлийг бууруулж, улстөрчдийг арга хэмжээ авахад хүргэдэг. Манай улсын эрчим хүчний үнэ, ядуу буурай оронд талхны үнэ хязгаарлагдмал байдаг.
Энэ нь улсад маш их мөнгө зарцуулдаг бөгөөд Төв банк нь өөрийн нөөцгүй учраас хүүгийн хэмжээг нэмэгдүүлэхгүйн тулд үүнийг хэвлэдэг. Инфляцийн нисдэг дугуй байнга эргэлддэг.
Хэрэв нөхцөл байдал үнэхээр муудвал - Орост ийм зүйл тохиолдож магадгүй - төр бүх үнийг царцаах болно. Дараа нь бараа худалдан авах зардлыг хүлээх хугацаа хэлбэрээр гаргадаг. Ерөнхийлөгч Путин Зөвлөлтийн эзэнт гүрнийг сэргээхийг мөрөөддөг. Энэ мөрөөдлөөс зөвхөн Зөвлөлтийн хомсдолтой эдийн засгийг сэргээх л амжилтанд хүрэх магадлалтай.
Томас Майер бол Флоссбах фон Шторхийн судалгааны хүрээлэнгийн үүсгэн байгуулагч юм.
DELKhII
Oros dakhi "agshilt" - Putin uls ornyg khomsdoltoi ediin zasag ruu khötölj baina
Tomas Maiyer - 11 tsagiin ömnö
1970-aad onoos khoish "stagflyatsi" gesen ner tomiyoo oldson inflyatsiin ösölttei sul ediin zasgiin odon ni Koronagiin khyamralyn üyeer ali khediin bii bolson. Shine möngö gargakh zamaar sankhüüjüülsen niit ereltiin tösviin demjleg khyazgaarlagdmal niilüülelttei taarch, kheregleenii üniig ösgösön.
Ukrainy dain Yevrop dakhi "stagflyatsiin" tülkhetsiig dakhin erchimjüülev. Kharitsuulbal, Orost "agshilt" gej nerlej bolokh ilüü gaikhaltai khögjil garakh magadlaltai.
1973 ond Iom Kippuryn dain ba üüntei kholbootoi Arabyn ornuudyn gazryn tosny khorig ni nyeftiin üniin tesreltiig üüsgesen. Kheregleenii üniin ösölt ni tsalingiin ösöltöd khürgesen bögööd ene ni üne ösökhöd khürgesen.
Kherev töv bankuud möngönii niilüüleltiig asar ikh khemjeegeer nemegdüülekhiig zövshööröögüi bol arvan jiliin khugatsaand üne-tsalin-üniin spirali üüsekh bolomjgüi baikh baisan. Önöödör ch gesen örgön kheregleenii baraany üne ösökhöd khürgej baina. ANU-d tsalin ali khediin nemegdej baigaa bögööd udakhgüi Yevropyn standartyn tsalin nemegdekh bolno.
1970-aad ony negen adil möngönii bodlogo bolovsruulagchid möngönii khet ösöltiig ül toomsorlodog. 2015 onoos khoish yevro büsiin dotoodyn niit büteegdekhüün (DNB) 20 khuviar össön bol Yevropyn Töv Bankny (ECB) tootsdog baisan M3 möngönii niilüülelt 45 khuviar össön baina.
Orost ch gesen ediin zasag ni möngöör düüren baina
Kherev zörüüg khurimtluulakhgüi esvel bodit DNB ter khemjeegeer ösökhgüi bol ilüüdel möngö inflyatsiig udaan khugatsaand öndör bailgakh bolno. Gevch sayakhan khiisen khevleliin baga khural deer ECB-iin yerönkhiilögch Kristin Lagard möngönii niilüüleltiin khögjliin talaar yuu ch kheleegüi bögööd khen ch üüniig khüseegüi.
Orost ch gesen ediin zasag ni möngöör düüren baina. Bodit DNB 2015 onoos khoish arai yadan össön bol nerlesen DNB öndör inflyatsiin ulmaas 59 khuviar össön. Möngönii niilüülelt 135 khuviar össön uchraas möngönii khet ösölt yevro büsiinkhees ch öndör baina.
Tör neleed khemnelttei baisan ch busad uls ornuudad tölökh nekhemjlel, yalanguyaa khuviin örkhüüded olgoson zeeliin ösölt möngö bii bolgokhod nölöölsön. Üünii esregeer, güilgeend baigaa belen möngö, khöröngö oruulaltyn kompaniin bankny khadgalamj asar ikh össön.
Khorig arga khemjeenii ulmaas dotoodyn üildverlel khumigdaj, importyn olon baraag sanal bolgokhoo bolison. Khüchtei buursan niilüülelt ni ikh khemjeenii möngön khurimtlalaas üüdeltei erelt kheregtseeg khangadag. Üünii ür dünd inflyatsi ogtsom ösökh magadlaltai.
Inflyatsi ni ediin zasgiin khuvid sul doroi khümüüsiig tsokhij, töriin möngö, etsest ni törd itgekh itgeliig buuruulj, ulstörchdiig arga khemjee avakhad khürgedeg. Manai ulsyn erchim khüchnii üne, yaduu buurai orond talkhny üne khyazgaarlagdmal baidag.
Ene ni ulsad mash ikh möngö zartsuuldag bögööd Töv bank ni ööriin nöötsgüi uchraas khüügiin khemjeeg nemegdüülekhgüin tuld üüniig khevledeg. Inflyatsiin nisdeg dugui bainga ergelddeg.
Kherev nökhtsöl baidal ünekheer muudval - Orost iim züil tokhioldoj magadgüi - tör bükh üniig tsartsaakh bolno. Daraa ni baraa khudaldan avakh zardlyg khüleekh khugatsaa khelbereer gargadag. Yerönkhiilögch Putin Zövlöltiin ezent gürniig sergeekhiig mörööddög. Ene möröödlöös zövkhön Zövlöltiin khomsdoltoi ediin zasgiig sergeekh l amjiltand khürekh magadlaltai.
Tomas Maiyer bol Flossbakh fon Shtorkhiin sudalgaany khüreelengiin üüsgen baiguulagch yum.