Rusiyada “kiçilmə” – Putin ölkəni qıtlıq iqtisadiyyatına aparır

DÜNYA Rusiyada “kiçilmə” – Putin ölkəni qıtlıq iqtisadiyyatına aparır Tomas Mayer - 11 saat əvvəl “Staqflyasiya” termininin tapıldığı 1970-ci illərdən məlum olan artan inflyasiya ilə zəif iqtisadiyyat bürcü artıq Korona böhranı zamanı yaradılmışdır. Yeni pulların emissiyası ilə maliyyələşdirilən məcmu tələbin fiskal dəstəyi məhdud təkliflə qarşılaşdı və istehlak qiymətlərini yüksəltdi. Ukrayna müharibəsi Avropada “staqflyasiya” impulsunu bir daha gücləndirdi. Müqayisə üçün, Rusiya çox güman ki, daha dramatik bir inkişaf yaşayacaq və bunu “daralma” adlandırmaq olar. 1973-cü ildə Yom Kippur müharibəsi və ərəb ölkələri tərəfindən neft embarqosu neft qiymətlərində partlayışa səbəb oldu. İstehlak qiymətlərinin artması əmək haqqının artmasına gətirib çıxardı ki, bu da qiymətləri yüksəltdi. Əgər mərkəzi banklar pul kütləsinin böyük genişlənməsinə icazə verməsəydilər, onillikdə qiymət-əmək haqqı-qiymət spiralı qeyri-mümkün olardı. Bu gün də biz əmtəə qiymətlərində partlayış yaşayırıq ki, bu da istehlak qiymətlərinin artmasına səbəb olur. Artıq ABŞ-da maaşlar artır və tezliklə Avropa standartlarına uyğun maaşlar da gələcək. 1970-ci illərdə olduğu kimi, pul siyasətini müəyyən edənlər pul həddindən artıq artımın yaranmasına məhəl qoymurlar. 2015-ci ildən bəri avro zonasında nominal ümumi daxili məhsul (ÜDM) 20 faiz, Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) əvvəllər nəzərə aldığı M3 pul kütləsi isə 45 faiz artıb. Rusiyada da iqtisadiyyat pulla doludur Əgər fərq yığılmazsa və ya real ÜDM buna uyğun artmazsa, artıq pul uzun müddət inflyasiyanı yüksək saxlayacaq. Lakin son mətbuat konfransında ECB prezidenti Christine Lagarde pul kütləsinin inkişafı ilə bağlı heç nə demədi - və heç kim bunu istəmədi. Rusiyada da iqtisadiyyat pulla doludur. 2015-ci ildən bəri real ÜDM güclə artıb, nominal ÜDM isə yüksək inflyasiya səbəbindən 59 faiz artıb. Pul kütləsi 135 faizə qədər artdığından, pul həddindən artıqlığı avro zonasından daha yüksəkdir. Dövlət kifayət qədər qənaətcil olsa da, digər ölkələrə qarşı iddiaların və xüsusən də fərdi ev təsərrüfatlarına verilən kreditlərin artması pulun yaranmasına səbəb oldu. Əksinə, tədavüldə olan nağd pul və investisiya şirkətinin bank depozitləri hədsiz dərəcədə artmışdır. Sanksiyalar nəticəsində indi yerli istehsal azalır və bir çox idxal malları artıq təklif olunmur. Ciddi şəkildə azalmış təklif yüksək pul ehtiyatları ilə şişirdilmiş tələbi qarşılayır. Nəticə çox güman ki, inflyasiyanın sürətlə artmasıdır. İnflyasiya iqtisadi cəhətdən zəif olanları vurur və hökumətin puluna və nəticədə dövlətin özünə olan inamı sarsıdır və bu, siyasətçiləri hərəkətə keçirməyə çağırır. Qiymətlər məhduddur – bizdə enerjiyə, kasıb ölkələrdə çörəyə. Bu, dövlətə külli miqdarda pul bahasına başa gəlir ki, mərkəzi bank özünün ehtiyatı olmadığı üçün və daha yüksək faiz dərəcələrinin qarşısını almaq üçün onları çap edir. İnflyasiya çarxı dönməyə davam edir. Əgər işlər həqiqətən pisləşərsə - və bu, Rusiyada da belə ola bilər - dövlət bütün qiymətləri dondurur. Malların alınması üçün xərclər daha sonra gözləmə müddətləri şəklində çəkilir. Prezident Putin Sovet imperiyasını dirçəltmək arzusundadır. Bu xəyaldan yalnız Sovet çatışmazlığı iqtisadiyyatının bərpası uğur qazana bilər. Tomas Mayer Flossbach von Storch Araşdırma İnstitutunun təsisçi direktorudur.