Friday, March 25, 2022
"Krimpen" in Rusland - Poetin leidt het land naar een economie van schaarste
WERELD
"Krimpen" in Rusland - Poetin leidt het land naar een economie van schaarste
Thomas Mayer - 11 uur geleden
De constellatie van een zwakke economie met stijgende inflatie, bekend uit de jaren 70, waarvoor de term ‘stagflatie’ werd gevonden, ontstond al tijdens de Corona-crisis. Fiscale steun voor de totale vraag, gefinancierd door de uitgifte van nieuw geld, stuitte op een beperkt aanbod en stuwde de consumentenprijzen op.
De oorlog in Oekraïne heeft de “stagflatoire” impuls in Europa opnieuw versterkt. Ter vergelijking: Rusland zal waarschijnlijk een nog dramatischer ontwikkeling doormaken, die "krimp" zou kunnen worden genoemd.
In 1973 veroorzaakten de Yom Kippur-oorlog en het daarmee samenhangende olie-embargo van Arabische landen een explosie van de olieprijzen. De stijging van de consumentenprijzen leidde tot een stijging van de lonen, waardoor de prijzen stegen.
De prijs-loon-prijsspiraal gedurende het decennium zou onmogelijk zijn geweest als de centrale banken een enorme uitbreiding van de geldhoeveelheid niet hadden toegestaan. Zelfs vandaag ervaren we een explosie van grondstoffenprijzen, wat leidt tot hogere consumentenprijzen. In de VS stijgen de lonen al en binnenkort volgen de Europese standaardlonen.
Net als in de jaren zeventig negeren monetaire beleidsmakers het ontstaan van een geldoverschot. Sinds 2015 is het nominale bruto binnenlands product (bbp) in het eurogebied met 20 procent gestegen, terwijl de geldhoeveelheid M3, waar de Europese Centrale Bank (ECB) vroeger rekening mee hield, met 45 procent is gestegen.
Ook in Rusland wordt de economie overspoeld met geld
Als het verschil niet wordt opgepot of het reële BBP niet meegroeit, zal het overtollige geld de inflatie lange tijd hoog houden. Maar in haar recente persconferentie zei ECB-president Christine Lagarde niets over de ontwikkeling van de geldhoeveelheid - en niemand vroeg erom.
Ook in Rusland is de economie overspoeld met geld. Het reële bbp is sinds 2015 nauwelijks gegroeid, terwijl het nominale bbp door de hoge inflatie met 59 procent is gestegen. Aangezien de geldhoeveelheid met maar liefst 135 procent is gestegen, is de geldoverhang zelfs groter dan in het eurogebied.
Hoewel de staat vrij zuinig was, zorgde met name de groei van vorderingen op andere landen en leningen aan particuliere huishoudens voor geldcreatie. Omgekeerd zijn de contanten in omloop en de bankdeposito's van investeringsmaatschappijen enorm toegenomen.
Als gevolg van de sancties krimpt de binnenlandse productie en worden veel geïmporteerde goederen niet meer aangeboden. Een sterk verminderd aanbod voldoet aan de vraag die wordt opgeblazen door hoge geldaanhoudingen. Het resultaat is waarschijnlijk een galopperende inflatie.
Inflatie treft de economisch zwakkeren en ondermijnt het vertrouwen in overheidsgeld en uiteindelijk in de staat zelf, en dat zet politici aan tot actie. De prijzen zijn geplafonneerd – voor energie in ons land en voor brood in arme landen.
Dit kost de staat veel geld, dat de centrale bank drukt omdat ze zelf geen reserves heeft en om een hogere rente te vermijden. Het vliegwiel van inflatie blijft draaien.
Als het echt slecht gaat - en dat zou het geval kunnen zijn in Rusland - bevriest de staat alle prijzen. Kosten voor de aanschaf van goederen ontstaan dan in de vorm van wachttijden. President Poetin droomt ervan het Sovjetrijk nieuw leven in te blazen. Vanuit deze droom zal alleen het herstel van de Sovjet-tekorteconomie waarschijnlijk slagen.
Thomas Mayer is oprichter en directeur van het onderzoeksinstituut Flossbach von Storch.